Ticari hayatta en yaygın ödeme araçlarından biri olan çek, karşılıksız çıktığında alacaklıya hızlı ve etkili hukuki yollar sunar. Ancak bu yolların kullanılabilmesi için çekin süresi içinde bankaya ibraz edilmesi gerekir.
İbraz süreleri
Türk Ticaret Kanunu'na göre çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde bankaya ibraz edilmelidir (TTK m. 796). Süre, çekte yazılı düzenleme tarihinden itibaren işler. Süresinde ibraz edilmeyen çek için müracaat hakları kaybedilebilir.
Karşılıksız işlemi
Hesapta yeterli karşılık yoksa banka, çekin arkasına karşılıksız olduğunu yazar ve kanunda öngörülen tutarı hamile öder. Bu kayıt, alacaklı için icra takibinde ve diğer hukuki işlemlerde önemli bir belgedir.
Kambiyo senetlerine özgü icra takibi
Karşılıksız çek için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir. Bu takip türünde borçlunun itiraz ve şikâyet süresi beş gün gibi kısa bir süredir ve borçlunun itirazı takibi kendiliğinden durdurmaz; itirazı icra mahkemesi inceler. Bu nedenle alacaklı açısından hızlı bir yoldur.
Takipte çekin aslı icra dairesine teslim edilir. Keşideci, cirantalar ve avaliste müteselsilen sorumludur; takip hepsine birlikte yöneltilebilir.
Zamanaşımı
Hamilin cirantalara, düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı müracaat hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ayda zamanaşımına uğrar (TTK m. 814). Bu nedenle karşılıksız çek için işlem başlatmakta gecikilmemelidir.
Karşılıksız çek düzenlenmesi, Çek Kanunu kapsamında ayrıca şikâyete bağlı bir suç da oluşturabilir. Yaptırımların türü ve kapsamı mevzuattaki güncel düzenlemeye göre değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat değişebileceğinden güncel durumu kontrol etmeniz önerilir.
